प्रसंगी अखंडित वाचीत जावे...

माझ्या घरापासून काही अंतरावर 'बार्न्स अँड नोबल' हे पुस्तकांचे मोठे दुकान आहे. केवळ पुस्तके विकत घ्यायचे दुकान असे त्याचे स्वरूप नाही, तर लोकांना वाचनाची आवड लागावी आणि ती टिकून रहावी यासाठी कायम वेगवेगळे उपक्रम (मग ते विक्री वाढावी, म्हणून का असेनात)तेथे राबवले जातात. यातील 'बुक क्लब' किंवा 'मीट द रायटर' यासारखे कार्यक्रम काही प्रमाणात महाराष्ट्रातही होतात. ठाणे/डोंबिवलीत सुमारे २५-३० निवृत्त स्त्रिया एकत्र जमून पुस्तकांची भिशी करतात आणि आपल्या वाचनात आलेल्या पुस्तकांबद्दल इतरांना माहिती देतात तसेच अनौपचारिक चर्चा घडवून आणतात. अनेक प्रकाशनसंस्थाही नवीन पुस्तक प्रकाशित करताना लेखकाबरोबर खुली चर्चा घडवून आणतात. या गोष्टी तशा लहान-सहान वाटल्या तरी त्यांनी वाचनसंस्कृती रूजण्यास मदत होते.

येत्या साहित्य संमेलनाचे अध्यक्ष श्री. मारूती चितमपल्ली यांची मुलाखत लोकसत्तेत वाचत होतो. त्यात त्यांनी एक महत्त्वाचा मुद्दा मांडला आहे. त्यांच्या मते, वाचकांत आपण वाचलेल्या पुस्तकांविषयी बोलण्यात एक प्रकारचा निरूत्साह असतो. आपण किती जणांना 'सध्या काय वाचताय?' असे विचारतो किंवा नुकत्याच वाचलेल्या पुस्तकांबद्दल बोलतो? अर्थातच, याबाबत इंग्रजीशी तुलना अप्रस्तुत ठरेल, पण तिच्यातील साहित्य-व्यवहारातून शिकण्यासारखे बरेच आहे. वानगीदाखल, हे संकेतस्थळ पहा. याचे एकदा सभासद झालात, की तुम्ही वाचलेल्या कुठल्याही पुस्तकाबद्दल चर्चा करू शकता आणि तुमच्या कलानुसार, अजून कुठली पुस्तके तुम्हांला आवडतील याचीही शिफारस केली जाते.

या सर्व गोष्टींची चर्चा करण्यामागचे प्रयोजन म्हणजे, म.टा. मध्ये माझ्या वाचनात आलेली २००५ मधील मराठीतील बेस्ट सेलर्स पुस्तकांची यादी. इंग्रजीत अशा बर्‍याच याद्या प्रकाशित होत असतात, पण मराठीत तरी प्रथमच अशा स्वरूपाची यादी माझ्या वाचनात आली आणि या प्रयत्नाचे कौतुक वाटले. तीच यादी येथे देत आहे. आपल्या वाचनात यातील काही पुस्तके आली असतील तर त्याविषयी आपण अभिप्राय दिल्यास ऋणी राहीन.

मराठी बेस्ट सेलर्स २००५ -

माणसं जोडावी कशी? - शिवराज गोर्ले
ताठ कणा - डॉ. पी. एस. रामाणी
ही आपलीच माणसं - मंगला खाडिलकर
इजिप्तायन - मीना प्रभू
बाकी शून्य - कमलेश वालावलकर
बापलेकी - संपादित (मौज प्रकाशन)
हिंदुत्व - नीलकंठ खाडिलकर
नातिचरामि - मेघना पेठे
खटलं आणि खटला - शिरीष कणेकर
देशोदेशीचे - शिवाजीराव भोसले
महामानव आईनस्टाईन - डॉ. विद्यासागर पंडित
अवनत होई माथा - डॉ. संजय ओक
चित्रायन - साधना बहुळकर
एका खेळीयाने - दिलीप प्रभावळकर
गाणी बजावणी - अभिजीत देसाई
चकवाचांदणं - मारूती चितमपल्ली
बिनचेहऱ्याची माणसं - अशोक बेंडखळे
एक होता गोल्डी - अनिता पाध्ये
ही श्रींची इच्छा - श्रीनिवास ठाणेदार
सुंदर ते मन - कमलिनी फडके
साहित्यिकांचे अंतरंग - रत्नप्रभा जोशी
ओमेता - अनिल काळे
प्रज्ञावंतांची दैनंदिनी - संपादित (निहार प्रकाशन)
पैठणी - विजया वाड
गोष्टी माणसांच्या - सुधा मूर्ती
धनंजय - राजेंद्र चेर
फॅमिली डॉक्टर - डॉ. बालाजी तांबे
शाळा - मिलिंद बोकील
भयंकर सुंदर मराठी - डॉ. द.दि.पुंडे
द अल्केमिस्ट - (अनुवाद) नितीन कोतापल्ले
बॅरिस्टरचं कार्ट - हिंमतराव बाविसकर
मजेत जगावं कसं - शिवराज गोर्ले
जगण्यातील काही - अनिल अवचट
दिसलं ते - अनिल अवचट
संभाजी - विश्वास पाटील
ब्र - कविता महाजन
मौनाची भाषांतरे - (कवितासंग्रह) संदीप खरे